تاریخچه یلدا

یلدا واژه ای سریانی است به معنای "تولد" مسیحیان سریانی این واژه را با خود به ایران آوردند و از آن زمان  در ایران ماندگار شده است.

نام این روز میلاد  اکبر است و مقصود از آن انقلاب شتوی (زمستانی) است گویند در این روز نور از حد نقصان به حد زیادت خارج میشود و آدمیان به نشو ونما می آغازند و پری ها به زبون و فنا روی می آورند(آثارالباقیه)

یلدا  شب اول زمستان و شب آخر پاییز است که اول جُدَی و آخر قوس باشد  و آن درازترین شب سال است در تمام سال و در ان شب یا نزدیک به آن شب آفتاب به برج جدی تحویل میکند  و گویند به غایت شوم و نامبارک است و برخی گفته اند شب یلدا یازدهم جدی است (برهان قاطع)

یلدا و مراسمی که در نخستین  شب زمستان و بلندترین شب سال برپا میکنند ،سابقه ای بس کهن دارد که به ایزد مهر مربوط میشود،این رسوم ویژه آریایی هاست و به ویژه پیروان آیین مهر(میترا) هزاران سال است که این جشن را برپا میدارند شب یلدا شب زایش خورشید و تولد مهر (خورشید شکست ناپذیر)است که به یادگار آن جشن برپا میدارند.

در روزگاران گذشته که پایه زندگی مردم بر کشاورزی و چوپانی بود،گاهشماری و تغییر فصول و ساعات روز وشب از اهمیت بیشتری برخوردار بود نیاکانمان روشنی روز و تابش خورشید را نمادهای نیک و ایزدی و تاریکی شب و سرما را از کردارهای اهریمنی می پنداشتند،آنان مشاهده میکردند که گاهی روزها بلند و شبها کوتاه است و زمانی برعکس کم کم این باور در ایشان پیدا شد  که نور و تاریکی در نبردی مداوم هستند  و همچنین دریافتند که کوتاهترین  روز سال و بلندترین شب سال  سی آذر ماه است که بلا فاصله پس ازین بلنترین شب سال به تدریج روزها بلندتر میشود و خورشید و روشنی  جانی دوباره   می یابند یه همین شوند(دلیل) آن شب را "یلدا " نامیده اند یعنی تولد (خورشید)

آشکار است که به موجب بلندترین شب سال که تاریکی در زمین می پاید این شب را بدیمن میشمردند،اما دشمن تاریکی روشناییست ،به همین شوند دراین شب آتش می افروزند تا تاریکی و دیوان  یاور اهریمن  بگریزند و شب را در پرتو نور آتش میگذراندند تا اهریمن فرصت  دژخویی نیابد.گرد هم می آمدند،خوان ویژه میگستردند،هر آنچه میوه که نگهداری شده بود و   میوه های  خشک  در سفره مینهادند و از ایزد مهر برکت میخواستند تا در زمستان  به خوشی سر کنند میوه های تازه نمادی از این بود که سالی  پربار درپیش داشته باشند.

سفره شب یلدا میزد است و عبارت است از میوه های تروخشک وآجیل که از لوازم جشن است که به افتخار پیروزی  خورشید و شکست اهریمن ،تیرگی اهریمنی را به صبح روشن میرساندند ماه وروزی مقدس به نام دادار اورمزد.

یلدا وکریسمس:

هنگامی که  آیین مهر از ایران به سایر کشورهای  ان روزگار رفت در رم و سایر کشورهای اروپایی  روز بیست و یکم دسامبر (اول دی ) به عنوان روز تولد مهر جشن گرفتند ولی به تدریج  و به شوند اشتباهاتی که در محاسبه  کبیسه رخ داد در طی چهار قرن این جشن به جای بیست ویکم در بیست وپنجم دسامبر واقع شد در آن زمان تولد عیسی مسیح در ششم ژانویه جشن گرفته میشد(همانگونه که امروزه در ارمنستان چنین است)  ولی هنگامی که مسیحیت دین رسمی امپراتوری رم شد  چون کلیسا  نتوانست از برگزاری جشن میلاد مهر در بیست وپنجم دسامبر جلوگیری کند پس همان روز را روز زایش "عیسی" اعلام کردند که تا به امروز باقی است.